مهیار رحیمی، موزیسین، مهندس میکس و مسترینگ، تنظیمکننده و از چهرههای باسابقه تولید موسیقی در ایران است که مسیر حرفهای خود را از سال ۱۳۸۴ آغاز کرد. او که در طول این سالها با طیف گستردهای از هنرمندان مطرح همکاری داشته، مسیر خود را از تنظیم آغاز کرد و بهتدریج تمرکز اصلیاش را روی مهندسی صدا، میکس و مسترینگ قرار داد. در این گفتوگوی اختصاصی با رسانه «تیکا موزیک»، پای صحبتهای او نشستیم تا از آغاز فعالیتها، تجربه ۱۲ سال میکس حرفهای با هدفون، چالشهای تولید موسیقی و نگاه متفاوتی که به کیفیت و خلق صدا دارد، بگوید.
تیکا موزیک: فعالیت شما در دنیای موسیقی دقیقاً از چه زمانی و چگونه آغاز شد؟
مهیار رحیمی: فعالیت من در موسیقی از سال ۱۳۸۴ آغاز شد؛ البته در آن مقطع فعالیتهایم هنوز شکل کاملاً حرفهای به خود نگرفته بود. در ابتدا بیشتر به ساخت موسیقی و تنظیم علاقه داشتم. سال ۱۳۸۵ یک دوره ششماهه تئوری موسیقی را نزد الیاس جوادیان گذراندم و بعد از آن دیگر دوره آموزشی رسمیِ دیگری نداشتم. در واقع بخش عمده مسیر یادگیری من از طریق تجربه، کار عملی و فعالیت مستمر در پروژههای مختلف موسیقی شکل گرفت. حدود سال ۱۳۸۸، زمانی که درگیر تنظیم یک آلبوم از احسان بدخشان بودم، علاقهام به حوزه میکس و مسترینگ بسیار جدیتر شد و از همان دوره، این بخش از کار برایم اولویت بیشتری پیدا کرد.
تیکا موزیک: چه اتفاقی باعث شد مسیر حرفهای شما شکل جدیتری پیدا کند؟
مهیار رحیمی: یکی از نقاط مهم مسیر کاری من به سالهای ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ برمیگردد. در آن دوره، همکاری با احسان بدخشان و تجربه تنظیم قطعه «همین امشب» برای من اهمیت زیادی داشت. این قطعه پیش از آن توسط خواننده دیگری اجرا شده بود، اما اجرای جدید آن با صدای احسان بدخشان مورد توجه زیادی قرار گرفت. بازخوردی که از این قطعه دریافت کردیم، کمک کرد تا فعالیت من در زمینه تنظیم بهصورت جدیتر دیده شود. پس از آن بود که بهتدریج تمرکز اصلی من از تنظیم به سمت مهندسی صدا و میکس و مسترینگ تغییر کرد.
تیکا موزیک: امروز حوزه اصلی و تخصصی فعالیت شما چیست؟
مهیار رحیمی: از حدود سال ۱۳۹۰ به بعد، تمرکز مطلق و اصلی فعالیت حرفهای من، میکس و مسترینگ و مهندسی صدا بوده است. البته همچنان در زمینه تنظیم، تولید موسیقی، نوازندگی و اجرای زنده نیز حضور دارم، اما تنظیم دیگر برای من فعالیت اصلی محسوب نمیشود و معمولاً آن را بهصورت محدود و کاملاً انتخابی انجام میدهم. در زمینه آهنگسازی و ترانهسرایی نیز فعالیت حرفهای ندارم و تخصص اصلیام در حوزه صدا، تولید موسیقی و میکس و مسترینگ است.
تیکا موزیک: در کارنامه کاری شما اسامی هنرمندان متعددی دیده میشود. این همکاریها دقیقاً شامل چه کسانی و چه آثاری بوده است؟
مهیار رحیمی: در طول سالهای فعالیت حرفهای، افتخار همکاری با هنرمندان مختلفی را داشتهام. بخشی از این همکاریها شامل پروژههایی با رضا یزدانی، راغب، سینا سرلک، علی زندوکیلی، مهدی یغمایی، روزبه نعمتاللهی، هلن، منصور، رستاک، کامران تفتی، مصطفی عابدینی و هنرمندان دیگر بوده است.
اگر بخواهم به پروژههای مشخصی اشاره کنم، آثاری مثل «نقش جهان»، «قاتل خونسرد»، «یخ تنهاییتو آب کن» و «گله اسب» از رضا یزدانی، قطعاتی از آلبوم «حال نامعلوم» راغب، «بیتفاوتی» و «بخواب آروم» از علی زندوکیلی، «پرتگاه» از روزبه نعمتاللهی، «نگارا» و «دلبر داشتی» از مهدی یغمایی و تعدادی از آثار سینا سرلک در سوابق کاری من قرار دارند.
در کنار این اسامی، پروژههایی با هنرمندان دیگری مانند فریدون آسرایی، ایمان فلاح، شهاب مظفری، ماهان بهرامخان، مهرداد آسمانی و مهدی سلطانی نیز در کارنامه من ثبت شده است.
تیکا موزیک: از میان تمام این کارها، کدام پروژه را میتوان نقطه عطف مسیر حرفهای شما دانست؟
مهیار رحیمی: اگر بخواهم تنها روی یک نقطه مشخص دست بگذارم، همان تجربه قطعه «همین امشب» با احسان بدخشان و اتفاقاتی که بعد از آن افتاد، اهمیت ویژهای برایم دارد. آن پروژه دقیقاً در دورهای انجام شد که فعالیت من در تنظیم در حال جدیتر شدن بود و باعث شد مسیر حرفهایام شکل مشخصتری به خود بگیرد. البته پس از آن، پروژههای بسیارِ دیگری نیز در بلوغ مسیر کاری من تأثیرگذار بودند و قطعا نمیتوانم کل این مسیر را صرفاً به یک پروژه محدود کنم.
تیکا موزیک: یکی از ویژگیهای متفاوت کار شما که در صنعت موسیقی جالب توجه است، تجربه طولانی میکس با هدفون است. در این باره برای مخاطبان تیکا موزیک توضیح میدهید؟
مهیار رحیمی: بله، اگر سابقه حرفهای میکس من را حدود ۱۵ سال در نظر بگیریم، من تقریباً ۱۲ سالِ آن را بهصورت عمده با هدفون میکس کردم. در کنار هدفون، یک اسپیکر Genius SP-K16 هم داشتم که با کمک یکی از دوستانم تغییرات فنی روی آن اعمال کرده بودیم؛ آمپلیفایر آن را تغییر دادیم و اسپیکرهایش را تعویض کردیم. حتی برای نصب اسپیکرهای جدید، خودم بهصورت دستی آنها را داخل بدنه قرار دادم که در نهایت از درایورهای Sony برای آن استفاده شد. این سیستم هنوز هم نزد من نگه داشته شده است.
هدفونی که سالها با آن کار کردم و همچنان نیز دارمش، مدل KAM KHP1500 است که هنوز هم آن را بهعنوان یکی از مراجع شنیداری اصلی خودم قبول دارم.
تیکا موزیک: با این تفاسیر، آیا معتقدید برای یک میکس حرفهای حتماً باید از مانیتورهای گرانقیمت استودیویی استفاده کرد؟
مهیار رحیمی: دیدگاه من این است که داشتن مانیتور استودیویی بههیچوجه بهتنهایی تضمینکننده یک میکس خوب نیست. من سالهای زیادی را با همان هدفون و سیستم شنیداری قدیمی کار کردم و خروجیِ بسیاری از بهترین میکسهایم در همان دوره اتفاق افتاد. حدود دو تا سه سال است که از مانیتورهای استودیویی و تجهیزات حرفهایتر در روند کاریام استفاده میکنم، اما همچنان بخش قابلتوجهی از رفرنس شنیداری من به همان تجهیزات قدیمی وابسته است.
به اعتقاد من، چیزی که در نهایت بیشترین اهمیت را دارد، «گوش مهندس» است؛ اینکه گوش شما چقدر با یک سیستم شنیداری خاص آشنا و کالیبره شده باشد تا بتوانید بر اساس آن تصمیمات دقیق بگیرید. تجهیزات گرانتر یا تعدد آنها، بهتنودیِ خود باعث خلق یک میکس خوب نمیشوند.
تیکا موزیک: آیا این تجربه میکس با هدفون صرفاً یک تجربه شخصی برای شما بود یا در استانداردهای جهانی هم جایگاهی دارد؟
مهیار رحیمی: در سالهای ابتدایی بله، مرجع مشخصی جز تجربه شخصیام نداشتم و شاید تصور میشد فقط من با این روش راحت هستم. اما امروز نمونههای متعددی از مهندسان مطرح در دنیا وجود دارند که ثابت کردهاند کار حرفهای با هدفون کاملاً امکانپذیر است. به همین دلیل، چیزی که شاید سالها پیش فقط یک سبک شخصی به نظر میرسید، امروز پشتوانه علمی و تجربی بیشتری در دنیا دارد.
تیکا موزیک: سختترین پروژهای که از نظر فشار کاری و زمانی تجربه کردهاید، چه شرایطی داشت؟
مهیار رحیمی: یکی از سختترین دورههای من مربوط به زمانی بود که مشغول کار روی آلبوم یکی از خوانندهها بودم. حدود سه تا چهار شبانهروز بهصورت کاملاً مداوم درگیر کار بودم. در آن هفته، در بهترین حالت نهایتاً چهار تا پنج ساعت در شبانهروز میخوابیدم و چند شب را هم تقریباً بدون هیچ خوابی روی پروژه گذراندم.
البته این شرایط هنوز هم گاهی پیش میآید؛ بعضی پروژهها فورسماژور هستند و باید در مدت زمان بسیار کوتاهی آماده و تحویل داده شوند. قطعاً این مدل کار کردن چیزی نیست که بتوان آن را بهعنوان یک شرایط ایدهآل توصیه کرد، اما در پروژههای فشرده، گاهی فشار زمانی اجتنابناپذیر است.
تیکا موزیک: در تمام این سالها، تقریباً روی چند قطعه موسیقی کار کردهاید؟
مهیار رحیمی: وقتی به آرشیو کاریام نگاه میکنم، میبینم که تا به امروز روی بیش از ۱۰۰۰ قطعه، عملیات میکس و مسترینگ انجام دادهام. در طول این مسیر، تقریباً تمام پروژهها برایم اهمیت داشتهاند. برای من همیشه «شناختهشده بودنِ هنرمند» عامل تعیینکننده نبوده است. حتی برای هنرمندانی که شهرت زیادی نداشتند نیز با تمام توان وقت میگذاشتم و شخصاً پیگیر رضایتشان بودم. خیلی اوقات بعد از تحویل کار، با آنها تماس میگرفتم تا نظراتشان را درباره نتیجه نهایی بپرسم. رضایت هنرمند همیشه اولویت من بوده است.
تیکا موزیک: آیا همه این پروژهها از نظر کیفیت و شرایط کار یکسان بودهاند؟
مهیار رحیمی: خیر. پروژهها با هم متفاوتاند. بعضی از کارها از نظر کیفیت تنظیم، متریال ضبط شده یا شرایط تولید، چالشبرانگیزتر هستند. گاهی نیز اثری که به دستم میرسد با استاندارد یا سلیقه شخصیام فاصله دارد که همین موضوع کار را سختتر یا حتی خستهکنندهتر میکند. با این حال، همیشه تلاش کردهام هر پروژهای را که میپذیرم، با نهایت جدیت انجام دهم و بهترین خروجی ممکن را از آن متریال بگیرم.
تیکا موزیک: ورود پروژههای بزرگتر و کار با چهرههای مطرح چطور در مسیر حرفهای شما قرار گرفت؟
مهیار رحیمی: فکر میکنم این اتفاق حاصل ترکیبی از تلاش مستمر، اعتمادی که در طول سالها ساخته شد و تواناییهایی بود که توانستم در خروجیِ میکسهایم نشان دهم. وقتی کیفیت کار تثبیت شود و اعتماد شکل بگیرد، پروژههای بزرگتر هم بهطور طبیعی وارد مسیر کاری میشوند. این اتفاق قطعا یکشبه رخ نمیدهد و نتیجه سالها تجربه و استمرار است.
تیکا موزیک: علاوه بر میکس و مسترینگ، در حال حاضر چه فعالیتهای دیگری را دنبال میکنید؟
مهیار رحیمی: همچنان در زمینه تولید موسیقی، تنظیم، نوازندگی و اجرای زنده فعالیت دارم. در تعدادی از پروژهها نیز به عنوان رهبر ارکستر حضور داشتهام. اما با وجود همه اینها، اگر بخواهم تنها یک حوزه را بهعنوان بخش اصلی و هویت حرفهای خودم معرفی کنم، بدون شک میکس، مسترینگ و مهندسی صدا مهمترین بخش مسیر کاری من است.
تیکا موزیک: نگاه شما به آینده مسیر حرفهایتان چیست؟
مهیار رحیمی: هدف اصلی من در حال حاضر این نیست که حتماً با یک خواننده یا چهره خاص کار کنم؛ سالهاست که چنین موضوعی برایم اولویت محسوب نمیشود. هدف من درست کار کردن و رساندن موسیقی به بهترین و استانداردترین شکل ممکن به گوش شنونده است. دوست دارم پروژهای که به دستم میرسد، از نظر موسیقایی و صدایی کیفیت پایه خوبی داشته باشد، استاندارد باشد و دستم برای پردازش روی آن باز باشد تا بتوانم روی جزئیات صداها مانور بدهم و در نهایت به خروجیای برسم که خودم هم از شنیدنش لذت ببرم و راضی باشم.
تیکا موزیک: و بهعنوان سؤال پایانی؛ اگر بخواهید در یک جمله نگاه و فلسفه حرفهای خودتان را خلاصه کنید، چه میگویید؟
مهیار رحیمی: برای من در نهایت، «کیفیت کار» بسیار مهمتر از «نام هنرمند» است. اصلاً مهم نیست که پروژه متعلق به یک چهره بسیار سرشناس باشد یا هنرمندی که کمتر شناخته شده است؛ چیزی که اهمیت دارد این است که بتوانم رسالتم را درست انجام دهم و موسیقی را با بالاترین کیفیت ممکن به مخاطب برسانم. باز هم تأکید میکنم؛ برای من همیشه کیفیت کار از نام هنرمند مهمتر است.
